Oke, luister, want dit is een goed verhaal. Stel je voor: het is de jaren '60. De Beatles zijn huge, minirokken zijn hot, en iedereen is constant aan het filosoferen over... ja, alles. En midden in dit chaotische, creatieve, soms ronduit bizarre decennium komt Susan Sontag binnenvallen met een boek dat de hele kunstwereld op z'n kop zet: Against Interpretation and Other Essays. Het is alsof je op een rustige zondagochtend ineens een confetti-kanon in je gezicht krijgt geschoten. Verrassend, chaotisch, en je weet even niet wat er gebeurt.
Sontag's Grote Boze Wolf: Interpretatie
Wat Sontag nu eigenlijk zei, was dat we véél te veel bezig waren met het interpreteren van kunst. Ik bedoel, serieus, we reduceerden kunstwerken tot abstracte puzzels die opgelost moesten worden in plaats van ze te ervaren. Stel je voor: je staat voor de Mona Lisa en in plaats van te denken "Wow, wat een mysterieuze glimlach!" zit je te filosoferen over Leonardo da Vinci's onderdrukte homoseksuele gevoelens en de symbolische betekenis van de achtergrond. Come on!
Sontag vond dat we de sensualiteit, de directe impact van kunst aan het verliezen waren. Het was alsof we constant recepten aan het analyseren waren in plaats van gewoon van het eten te genieten. Ze pleitte voor een "erotiek van de kunst" – niet in de vieze zin, natuurlijk! – maar in de zin van een directe, zintuiglijke ervaring. Kunst moest je raken, beroeren, verbazen. Je hoefde het niet per se te begrijpen, je moest het voelen!
Waarom was interpretatie dan zo slecht?
Goede vraag! Sontag had verschillende argumenten:
- Het reduceert kunst tot een boodschap: Alsof elk kunstwerk een soort verborgen code is die ontcijferd moet worden. En dat is vaak gewoonweg niet waar. Soms is een sigaar gewoon een sigaar, om Freud maar eens te parafraseren.
- Het is vaak willekeurig: Iedereen kan een interpretatie verzinnen! Je kunt de diepste betekenis zoeken in een reclame voor wc-papier als je dat wilt.
- Het is vaak elitair: Interpretatie wordt vaak gebruikt om kunst ontoegankelijk te maken voor "gewone" mensen. Alsof je een PhD in kunstgeschiedenis nodig hebt om van een schilderij te kunnen genieten.
Sontag wilde de kunst democratiseren. Ze wilde dat iedereen, ongeacht hun achtergrond of opleiding, kon genieten van de schoonheid, de kracht en de emotie van kunst. Ze wilde dat we weer verliefd zouden worden op kunst, in plaats van er een intellectueel spel van te maken.
"Against Interpretation" is méér dan alleen Anti-Interpretatie
Oké, de titel is misschien wat misleidend. Het boek is niet alleen een tirade tegen interpretatie. Het is een verzameling essays over allerlei onderwerpen, van camp tot film tot fotografie. Sontag had overal een mening over, en ze was niet bang om die te uiten. Ze was een soort wandelende intellectuele vuurwerkshow.
Enkele andere interessante essays:
- "Notes on 'Camp'": Dit essay introduceerde het concept van "camp" aan het grote publiek. Camp is, in essentie, kunst die zo slecht is dat het goed wordt. Denk aan overdreven drama, kitsch en een gezonde dosis ironie. Absolutely fabulous, zou Patsy Stone zeggen.
- "The Aesthetics of Silence": Hier onderzoekt Sontag de aantrekkingskracht van stilte in de kunst. Van John Cage's beroemde 4'33" (een muziekstuk dat bestaat uit vier minuten en 33 seconden stilte) tot minimalistische schilderijen, Sontag analyseert hoe stilte een krachtig expressiemiddel kan zijn.
- "On Style": In dit essay benadrukt Sontag het belang van stijl in de kunst. Stijl is niet zomaar een decoratie, maar een essentieel onderdeel van de betekenis van een kunstwerk. Het is de manier waarop een kunstenaar zijn of haar visie op de wereld presenteert.
Wat al deze essays gemeen hebben, is Sontag's scherpe intelligentie, haar onconventionele denken en haar onvermoeibare passie voor kunst. Ze was een cultureel icoon, een stijlicoon, en een onvermoeibare pleitbezorger voor de kracht van de zintuiglijke ervaring.
Sontag's Legacy: Is ze nog steeds relevant?
Absoluut! Meer dan ooit. In een wereld die overspoeld wordt door informatie en interpretaties, is Sontag's oproep tot directe ervaring relevanter dan ooit. We worden constant gebombardeerd met meningen, analyses en uitleg, waardoor het moeilijk is om nog onbevooroordeeld naar de wereld te kijken.
Sontag daagt ons uit om onze intellectuele kaders los te laten en gewoon te voelen. Om de schoonheid te waarderen zonder er meteen een betekenis aan te hoeven geven. Om te genieten van een zonsondergang zonder te denken aan de klimaatverandering (al is dat natuurlijk ook belangrijk!).
Haar ideeën zijn niet zonder kritiek gebleven, natuurlijk. Sommigen vonden haar te radicaal, te elitair, te pretentieus. Maar zelfs haar critici moesten toegeven dat ze een geniale geest was en dat haar werk een diepgaande invloed heeft gehad op de manier waarop we over kunst en cultuur denken.
Dus, wat moet je nu doen? Pak dat boek op! Lees Against Interpretation and Other Essays. Laat je uitdagen, laat je provoceren, laat je inspireren. En vergeet niet: soms is het genoeg om gewoon van de kunst te genieten, zonder te proberen het allemaal te begrijpen. Ga naar een museum, bekijk een film, luister naar muziek, en laat je meevoeren. Misschien ontdek je wel iets nieuws over jezelf en over de wereld om je heen. En wie weet, misschien leer je wel weer hoe je moet voelen.
En als je er niks van snapt? Geen probleem! Sontag zou waarschijnlijk zeggen: "So what? Geniet er gewoon van!"
Bonus Fun Fact: Sontag had een gigantische boekencollectie. We hebben het over duizenden boeken. Ik wed dat ze de helft nog niet eens gelezen had! Maar ze had ze wel. Dat is pas camp!
