Paul Kennedy The Rise And Fall Of The Great Powers

Oké, luister eens! Ik zat laatst in de boekenwinkel, je kent het wel, die ene hoek waar de geschiedenisboeken staan te verstoffen. En mijn oog viel op een gigantisch dikke pil: "The Rise and Fall of the Great Powers" van Paul Kennedy. Eerlijk gezegd, ik kreeg er spontaan rugpijn van, alleen al van het idee dat ik dat ding moest gaan lezen. Maar ja, nieuwsgierigheid won, en ik moet zeggen, het was eigenlijk best een vermakelijk boek, als je er de humor van inziet. Denk aan Game of Thrones, maar dan zonder draken... en met nog meer belastingproblemen.

Kennedy, die professor was in Yale, wat op zich al een prestatie is (stel je voor, lesgeven aan Yale studenten! Brrr...), hij stelde eigenlijk een heel simpel maar boeiend idee voor: grootmachten stijgen en dalen door de eeuwen heen, en het komt allemaal neer op... tromgeroffel... economie! Ja, ik weet het, klinkt saai. Maar het is veel cooler dan het lijkt, beloofd.

Het "Keizerlijke Overstrekking" Syndrome: Een Recept voor Rampen

Kennedy's grote ding is het concept van "imperial overstretch," of in goed Nederlands, "keizerlijke overstrekking." Het is eigenlijk gewoon een fancy manier om te zeggen dat grootmachten soms een beetje te ambitieus worden. Ze willen overal tegelijk zijn, iedereen verslaan, en alle grondstoffen in de wereld bemachtigen. En dat kost geld. Heel veel geld. En op een gegeven moment, zijn de kosten hoger dan de baten, en dan... poef!... gaat het mis.

Stel je voor: je bent de Romeinen. Je hebt heel Europa, Noord-Afrika en een stukje van het Midden-Oosten. Je hebt een gigantisch leger, prachtige wegen, en lekker veel olijfolie. Maar dan moet je ineens ook nog eens die vervelende Germanen in het noorden in toom houden, de Perzen in het oosten de baas zijn, en je eigen corrupte senatoren in de gaten houden. Kost een hoop, toch? En dan kom je erachter dat al die olijfolie eigenlijk toch niet zo lekker is en dat het leger meer salaris eist... Het resultaat? De Romeinen kregen last van 'keizerlijke overstrekking' en zakten uiteindelijk als een plumpudding in elkaar. Triest, maar wel leerzaam!

Voorbeelden in Overvloed: Van Spanje tot de Sovjet-Unie

Kennedy is niet zuinig met voorbeelden. Hij ploos de geschiedenis van een paar grote jongens na en toonde aan hoe ze allemaal slachtoffer werden van hun eigen succes. Denk aan:

• Spanje in de 16e en 17e eeuw: Met al dat goud en zilver uit Amerika dachten ze de wereld wel even te kunnen domineren. Maar ze investeerden niet genoeg in hun eigen economie, raakten verwikkeld in eindeloze oorlogen, en voor je het wist, was het gedaan met de Spaanse hegemonie. Au!
• Frankrijk onder Lodewijk XIV: Die Zonnekoning wilde wel even laten zien wie de baas was in Europa. Met dure paleizen, extravagante feesten en heel veel oorlogen tegen iedereen en zijn moeder dacht ie de wereld te veroveren. Resultaat? Lege schatkist en de Franse Revolutie. Oops!
• Groot-Brittannië in de 19e eeuw: De Britannia Rules the Waves periode. Ze hadden een gigantisch imperium, de beste vloot ter wereld, en ze beheersten de wereldhandel. Maar twee wereldoorlogen en de opkomst van andere economische machten hakten er flink in. Plus, al die koloniën waren toch wel erg duur om te onderhouden. Bye bye, wereldmacht!
• De Sovjet-Unie: Een gigantisch leger, een ambitieus ruimteprogramma, en het plan om het communisme over de hele wereld te verspreiden. Maar de economie kon het niet aan, de consumptiegoederen waren van beroerde kwaliteit, en uiteindelijk viel de hele boel uit elkaar. "Doctor, I sense a great disturbance in The Force..."

Het interessante is, Kennedy voorspelde in de jaren '80 (toen het boek uitkwam) dat ook de Verenigde Staten risico liepen op keizerlijke overstrekking. Hij wees op de enorme militaire uitgaven en de oplopende staatsschuld. Of hij gelijk heeft gekregen, daar kunnen we uren over discussiëren bij een goed glas wijn.

De Les voor Nu: Slim Investeren in de Toekomst

Wat kunnen we leren van al deze gevallen grootmachten? Nou, ten eerste, dat grootheid niet eeuwig duurt. En ten tweede, dat het belangrijk is om slim te investeren in je eigen economie, onderwijs en infrastructuur. Militaire macht alleen is niet genoeg. Je moet ook een sterke economie hebben, een goed opgeleide bevolking, en innovatieve bedrijven.

Denk aan Nederland. We zijn geen supermacht, maar we doen het best aardig, toch? We hebben een goede economie, een uitstekend onderwijssysteem, en we zijn best wel innovatief. En we proberen niet de hele wereld tegelijk te veroveren. Dat scheelt natuurlijk ook. "Doe maar normaal, dan ben je al gek genoeg," is blijkbaar toch een heel handig buitenlands beleid. Misschien moet de rest van de wereld dat ook eens proberen!

Dus, is Kennedy's boek de moeite waard?

Absoluut! Het is geen luchtige lectuur voor op het strand, maar het geeft je wel een nieuw perspectief op de geschiedenis. En het laat je nadenken over de uitdagingen waar de wereld vandaag de dag voor staat. Bovendien kun je er op feestjes mee pronken! "Oh, die geopolitieke spanningen? Dat komt allemaal door keizerlijke overstrekking, hoor! Zoals Paul Kennedy al zei..." Wedden dat iedereen onder de indruk is?

Dus, pak dat boek (of leen het van de bibliotheek, je rug zal je dankbaar zijn), zet een kop thee, en duik in de wereld van stijgende en dalende grootmachten. En onthoud: economie is macht! (En een goede grap op z'n tijd ook).

En mocht je je afvragen wat Kennedy zelf tegenwoordig doet? Nou, hij is nog steeds professor en schrijft nog steeds boeken. En hij verdient vast een lekker zakcentje met de royalty's van zijn bestseller. Want zelfs een professor in Yale moet zijn rekeningen betalen, toch?