Oké, laten we eerlijk zijn. Hoogbegaafdheid, het is net als die ene super intelligente buurman. Je weet dat hij slim is, misschien zelfs geniaal, maar soms doet hij dingen waardoor je denkt: "Huh? Wat doet ie nu?" En precies daar, lieve mensen, schuilt het gevaar van misdiagnoses en dubbeldiagnoses bij hoogbegaafdheid.
Want die buurman, hij kan dus ook nog eens een beetje chaotisch zijn, of ontzettend gevoelig, of perfectionistisch tot op het irritante af. En dan wordt het lastig. Is het nou zijn genialiteit die hem zo maakt, of speelt er iets anders? Je snapt hem niet meer, net zo min als die handleiding van die nieuwe espressomachine. Frustrerend, toch?
Misdiagnose: Als je de verkeerde bril opzet
Stel je voor: je bent bij de opticien en die geeft je een bril met de verkeerde sterkte. Alles ziet er wazig uit, je loopt tegen dingen aan, en je voelt je eigenlijk helemaal niet beter. Dat is precies wat er gebeurt bij een misdiagnose. De echte reden waarom iemand zich niet goed voelt, wordt over het hoofd gezien.
Bij hoogbegaafden gebeurt dit vaak. Die extreme gevoeligheid? Hup, label "angststoornis" erop! Dat dromerige gedrag en die concentratieproblemen? ADHD! En die woede-uitbarstingen door overprikkeling? Gedragsstoornis! Bingo! Of toch niet?
Het probleem is dat veel kenmerken van hoogbegaafdheid kunnen lijken op andere aandoeningen. Die intensiteit waarmee ze dingen beleven, die behoefte aan intellectuale stimulatie, dat gevoel anders te zijn dan anderen... het is allemaal een kameleon van symptomen.
Een vriendin van mij, laten we haar even Sophie noemen, werd als kind gediagnosticeerd met ADHD. Ze was druk, dromerig en had moeite met stilzitten. Jarenlang slikte ze medicatie, maar het voelde nooit helemaal goed. Pas op latere leeftijd kwam ze erachter dat ze hoogbegaafd was. Al die tijd had ze eigenlijk gewoon meer uitdaging nodig en een omgeving die haar anders-zijn begreep. Het is alsof je een Ferrari in de file zet en je afvraagt waarom hij niet presteert!
Dubbeldiagnose: Twee vliegen in één klap (of toch niet?)
Een dubbeldiagnose is alsof je twee cadeautjes krijgt, maar eentje is eigenlijk een grap. Het betekent dat iemand niet alleen hoogbegaafd is, maar ook nog een andere diagnose heeft, zoals autisme, angst, of depressie. Het is een combinatie van factoren die het leven extra ingewikkeld kunnen maken.
Het lastige is dat de hoogbegaafdheid de andere diagnose kan maskeren, of juist versterken. Iemand met hoogbegaafdheid en autisme kan bijvoorbeeld moeite hebben met sociale interactie én extreem gefascineerd zijn door specifieke onderwerpen. Twee dingen die elkaar beïnvloeden, en het is de kunst om te ontrafelen wat waar vandaan komt.
En ja, het is mogelijk dat iemand echt én hoogbegaafd is én een andere aandoening heeft. Depressie kan bijvoorbeeld ontstaan door onderprestatie, eenzaamheid, of het gevoel niet begrepen te worden. Het is alsof je een topatleet hebt die gedwongen wordt om alleen maar te dammen. Frustratie gegarandeerd!
Waarom is dit allemaal zo belangrijk?
Omdat een verkeerde diagnose, of het missen van een diagnose, enorme gevolgen kan hebben. Het kan leiden tot:
- Verkeerde behandeling: Medicatie die niet helpt, therapie die niet aanslaat.
- Laag zelfbeeld: "Waarom lukt het mij niet, terwijl het voor anderen zo makkelijk is?"
- Schooluitval: Verveling en frustratie leiden tot demotivatie.
- Sociale problemen: Moeite met aansluiting vinden bij leeftijdsgenoten.
Het is alsof je probeert een puzzel te leggen met stukjes die niet bij elkaar passen. Het frustreert, demotiveert, en uiteindelijk gooi je de hele boel in de hoek.
Wat kunnen we eraan doen?
Gelukkig is er hoop! Hier zijn een paar tips:
- Wees kritisch: Neem een diagnose niet zomaar aan. Vraag om een second opinion, zoek naar specialisten die verstand hebben van hoogbegaafdheid.
- Kijk naar het hele plaatje: Focus niet alleen op de symptomen, maar kijk naar de hele persoon. Wat zijn de sterke punten? Wat zijn de behoeften?
- Zoek steun: Praat met andere hoogbegaafden, sluit je aan bij een community. Het is fijn om te weten dat je niet de enige bent.
- Wees je eigen advocaat: Jij kent jezelf (of je kind) het beste. Kom op voor je behoeften en laat je niet afschepen met simpele antwoorden.
Het is net als leren koken. Je begint met simpele recepten, maar naarmate je meer ervaring krijgt, durf je complexere gerechten aan. Zo is het ook met het begrijpen van hoogbegaafdheid. Het is een proces van leren, ontdekken en experimenteren.
En onthoud: het is oké om anders te zijn. Juist dat maakt je uniek en waardevol. Dus omarm je genialiteit, je gevoeligheid, je eigenzinnigheid, en laat je niet in een hokje stoppen! Het leven is te kort om je te verstoppen achter een verkeerde diagnose.
Dus, lieve mensen, laten we die "super intelligente buurman" niet langer veroordelen, maar hem proberen te begrijpen. Misschien heeft hij gewoon de juiste "bril" nodig om de wereld helder te zien. En wie weet, misschien hebben wij die bril ook wel nodig.
