Hoi! Zin om te kletsen over een boek? Niet zomaar een boek, maar een klein beetje een legende. We gaan het hebben over James Joyce's A Portrait of the Artist as a Young Man. Klinkt stoffig, toch? Maar geloof me, het is stiekem best grappig.
Waarom is dit boek zo'n ding? Nou, het is Joyce's eerste roman. Het volgt Stephen Dedalus, een jongen in Ierland, terwijl hij worstelt met alles: religie, familie, seks, kunst, en, laten we eerlijk zijn, gewoon zichzelf.
Stephen Dedalus: Een beetje een pain, maar we begrijpen hem
Stephen is… ingewikkeld. Hij is een beetje een rebel, een beetje een denker, en een beetje een nerd. Hij denkt heel veel na. Echt heel veel. Over alles. Over de betekenis van het leven terwijl hij eigenlijk gewoon zijn huiswerk zou moeten maken.
Denk je eens in: je bent een tiener, vol hormonen en twijfels. Maar dan doe je er ook nog eens superintellectueel over. Dat is Stephen in een notendop. Hij is een drama queen, maar dan op een literair verantwoorde manier.
Eén van de grappigste dingen aan Stephen is dat hij zichzelf heel erg serieus neemt. Hij ziet zichzelf als een soort genie, een kunstenaar in de dop. Terwijl de rest van de wereld gewoon verder gaat met het leven, zit hij te filosoferen over de perfecte manier om een gedicht te schrijven. Heerlijk toch?
De katholieke kerk: Geen fan van Stephen
Stephen groeit op in een streng katholiek gezin. De kerk is overal. En Stephen heeft er, om het zacht uit te drukken, een probleem mee. Hij vindt het allemaal maar hypocriet en beklemmend. Hij wil vrij zijn, en de kerk staat hem in de weg.
Er is een scène waarin Stephen naar een hellevuurpreek luistert. De priester beschrijft de hel in gruwelijke details. Het is zo intens dat Stephen bijna flauwvalt van angst. Het is super dramatisch, maar ook een beetje hilarisch. Stel je voor dat je als tiener zo bang bent voor de hel!
Zijn verhouding met de kerk is echt een rode draad door het hele boek. Hij probeert zich los te wrikken, maar het is niet makkelijk. Het zit diep in hem, in zijn opvoeding, in de Ierse cultuur. Het is een strijd die hij waarschijnlijk nooit helemaal zal winnen.
De liefde (of het gebrek eraan)
Natuurlijk is er ook liefde! Of in ieder geval pogingen daartoe. Stephen is een romanticus in hart en nieren, maar hij is ook een beetje onhandig. Hij droomt van de perfecte vrouw, de muze die hem zal inspireren tot grootse kunstwerken. Maar in de praktijk valt het allemaal een beetje tegen.
Hij heeft een paar kortstondige romances, maar die lopen allemaal op niets uit. Hij is te veel bezig met zijn eigen gedachten en gevoelens om echt een connectie met iemand te maken. Arme Stephen! Hij is zo gefocust op zijn eigen artistieke ontwikkeling dat hij de echte wereld een beetje mist.
Er is een moment waarop Stephen een meisje ziet waden in de zee. Hij is betoverd door haar schoonheid. Het is een van de mooiste en meest poëtische passages in het boek. Maar zelfs in dit moment van schoonheid blijft Stephen twijfelen. Is dit echte liefde? Of is het gewoon een projectie van zijn eigen verlangens?
Waarom zou je dit boek eigenlijk lezen?
Oké, oké, ik snap het. Een boek over een Ierse tiener die worstelt met zijn identiteit klinkt misschien niet als het spannendste onderwerp. Maar er zijn een paar goede redenen om dit boek toch een kans te geven:
- De taal: Joyce was een meester van de taal. Hij gebruikt woorden op een manier die je nog nooit eerder hebt gezien. Het is als een muzikaal feest voor je oren.
- De thema's: Het boek gaat over universele thema's als identiteit, vrijheid, en de zoektocht naar betekenis. Zelfs als je geen Ierse tiener bent, kun je je erin herkennen.
- De humor: Ja, echt! Er zit humor in dit boek. Soms subtiel, soms absurd, maar altijd aanwezig. Joyce had een scherp oog voor de absurditeit van het leven.
- Het is een klassieker: Je kunt niet om Joyce heen als je geïnteresseerd bent in literatuur. Dit boek is een mijlpaal in de moderne literatuur.
Joyce's Stijl: Een beetje gek, maar briljant
Joyce staat bekend om zijn experimentele schrijfstijl. Hij gebruikt stream of consciousness, wat betekent dat hij de gedachten van zijn personages opschrijft zoals ze in hun hoofd opkomen. Het kan soms een beetje verwarrend zijn, maar het geeft je wel een uniek inkijkje in het hoofd van Stephen.
Het is alsof je meekijkt in zijn gedachtenstroom. Je ziet de associaties die hij maakt, de herinneringen die opkomen, de twijfels die knagen. Het is een intieme en persoonlijke ervaring.
Sommige mensen vinden het lastig om Joyce te lezen, maar ik vind het juist verfrissend. Hij breekt met alle conventies en doet gewoon zijn eigen ding. Hij is een echte rebel in de literatuur.
Conclusie: Stephen wordt (misschien) een kunstenaar
Aan het einde van het boek besluit Stephen Ierland te verlaten en zijn eigen weg te gaan. Hij wil kunstenaar worden, en hij is bereid om daar alles voor op te offeren. Het is een moedige beslissing, maar ook een beetje naïef.
We weten niet of Stephen uiteindelijk succesvol zal zijn als kunstenaar. Maar dat is eigenlijk niet zo belangrijk. Het gaat om de reis, om de zoektocht naar zijn eigen identiteit. En die reis is fascinerend om te volgen.
Dus, ga A Portrait of the Artist as a Young Man lezen! Het is een uitdaging, maar het is het waard. Je zult lachen, huilen, en je zult jezelf afvragen wat je in godsnaam aan het lezen bent. Maar je zult er in ieder geval over nadenken. En dat is wat goede literatuur moet doen, toch?
En onthoud: als je het lastig vindt, is dat oké! Zelfs de grootste literatuurkenners hebben moeite met Joyce. Het is een boek dat je meerdere keren kunt lezen, en elke keer zul je er weer iets nieuws in ontdekken.
Veel leesplezier! En laat me weten wat je ervan vond!
