Ken je dat gevoel? Dat je een boek oppakt, de eerste bladzijde leest, en meteen denkt: "Oké, hier ga ik de komende dagen even helemaal in verdwijnen." Dat had ik dus met Jaag je ploeg over de botten van de doden van Olga Tokarczuk. Het is net als die ene keer dat je dacht even snel een kop koffie te gaan halen, en drie uur later zit je nog steeds met een vriend te kletsen over van alles en nog wat.
Een eigenzinnige dame met een missie
Het verhaal draait om Janina Duszejko, een oudere dame die ergens in een afgelegen Pools dorp woont. Ze is… uhm… laten we zeggen 'speciaal'. Janina houdt van astrologie, is helemaal bezeten van dierenrechten en vertaalt het werk van William Blake. Je zou kunnen zeggen dat ze de excentrieke tante is die iedereen wel een beetje kent, maar dan tien keer extremer. Ze praat met dieren (serieus!), gelooft heilig in horoscopen en is behoorlijk uitgesproken over haar mening. Stel je voor dat je oma ineens vegetariër wordt, al haar bontjassen verbrandt en begint te demonstreren voor dierenrechten… Dat is Janina in een notendop.
Dan gebeuren er vreemde dingen in het dorp. Er sterven een paar jagers, en Janina is ervan overtuigd dat de dieren wraak nemen. Klinkt als een b-film, toch? Maar Tokarczuk weet er iets magisch van te maken. Ze weeft een verhaal vol mysterie, filosofie en humor. En dat alles verteld vanuit het perspectief van Janina, die net zo betrouwbaar is als een politici tijdens verkiezingstijd. Je weet nooit helemaal zeker of je haar moet geloven of niet.
Meer dan een whodunit
Tuurlijk, er is een moordmysterie. Maar Jaag je ploeg over de botten van de doden is zoveel meer dan dat. Het boek snijdt thema's aan als dierenrechten, de positie van de mens in de natuur, de schoonheid van het universum en de waanzin van de maatschappij. Het is alsof je een spannende thriller leest, terwijl je tegelijkertijd diepe gesprekken voert met een filosoof. Het is alsof je naar een heavy metal concert gaat, maar dan in een theater met klassieke muziek. Een beetje vreemd, maar uiteindelijk onvergetelijk.
De manier waarop Tokarczuk over de natuur schrijft is echt adembenemend. Je voelt de koude wind, ruikt het bos en hoort de dieren. Het is alsof je zelf in dat Poolse dorp bent, met Janina aan je zijde, op zoek naar antwoorden. En de personages! Ze zijn allemaal zo levensecht en complex. Van de corrupte politiechef tot de mysterieuze buurman, iedereen heeft zijn eigen verhaal en geheimen.
Ik moet eerlijk bekennen, soms was het even doorbijten. Tokarczuk schrijft niet altijd even makkelijk weg. Er zitten momenten in het boek dat je denkt: "Waar gaat dit nu weer over?" Maar dan ineens komt er een zin, een passage, een gedachte, die je raakt. Alsof je een diamant vindt in een stapel stenen. En dan weet je weer: dit is de moeite waard.
Waarom zou je dit boek lezen?
Omdat het anders is. Omdat het je aan het denken zet. Omdat het je laat lachen en huilen. Omdat het je meeneemt naar een andere wereld. En vooral, omdat het je laat zien dat de wereld complexer is dan je denkt. Dat er meer is tussen hemel en aarde, dan wij met z'n allen denken. Het is net als die ene keer dat je naar een museum gaat en een schilderij ziet dat je helemaal niet mooi vindt, maar dat je toch niet loslaat. Dat blijft hangen. Dat je erover na blijft denken. Dat is Jaag je ploeg over de botten van de doden.
Het is een boek dat je uitdaagt, dat je prikkelt, dat je verrast. Het is een boek dat je niet snel zult vergeten. En als je van boeken houdt die je wereldbeeld een beetje op z'n kop zetten, dan is dit zeker een aanrader. Het is een beetje als die ene keer dat je dacht dat je een slechte dag had, en dan gebeurt er iets onverwachts dat je hele dag verandert.
Verwacht geen standaard thriller
Maar wees gewaarschuwd: dit is geen rechttoe rechtaan thriller. Het is meer een filosofische whodunit met een ecologische boodschap. Als je op zoek bent naar een snelle, spannende pageturner, dan ben je hier misschien niet aan het juiste adres. Maar als je open staat voor iets nieuws, iets anders, iets diepers, dan zou ik zeggen: waag het erop!
Zie het zo: het is net als die keer dat je per ongeluk een heel pittige peper in je eten had gedaan. In eerste instantie denk je: "Oei, dit is niet lekker!" Maar dan komt er een warm gevoel, een kick, een sensatie die je toch wel kan waarderen. En uiteindelijk ben je blij dat je het geprobeerd hebt.
En laten we eerlijk zijn, een beetje excentriciteit kan geen kwaad, toch? In een wereld vol conformiteit is het juist verfrissend om een personage als Janina Duszejko tegen te komen. Ze is eigenzinnig, koppig en soms een beetje gek. Maar ze is wel eerlijk en authentiek. En dat is iets wat je niet vaak tegenkomt in de literatuur (of in het echte leven!).
Dus, mocht je nog op zoek zijn naar een boek dat je aan het denken zet, je laat lachen en huilen, en je wereldbeeld een beetje op z'n kop zet, dan zou ik zeggen: Jaag je ploeg over de botten van de doden. Het is misschien niet voor iedereen, maar als het je pakt, dan pakt het je goed. Het is net als die ene keer dat je een nieuw liedje ontdekt dat je helemaal geweldig vindt. Je luistert het de hele dag, je zingt het mee onder de douche, je deelt het met al je vrienden. En je weet: dit liedje blijft voor altijd in je playlist staan.
Conclusie: Een aanrader voor de avontuurlijke lezer
Jaag je ploeg over de botten van de doden is een bijzonder boek dat je nog lang bij zal blijven. Het is een boek dat je moet ervaren, niet alleen lezen. Het is een boek dat je uitdaagt om anders te denken en te kijken naar de wereld om je heen. En wie weet, misschien ga je na het lezen van dit boek wel met andere ogen naar dieren kijken. Of misschien begin je wel met astrologie. Of misschien ga je wel demonstreren voor dierenrechten. Wie weet? Alles is mogelijk!
En zelfs als dat allemaal niet gebeurt, dan heb je in ieder geval een geweldig boek gelezen. Een boek dat je niet snel zult vergeten. Een boek dat je zal inspireren. En dat is toch waar het uiteindelijk om draait, toch? Om de boeken die je bijblijven. Die je veranderen. Die je leven een beetje mooier maken. Dus pak dat boek, ga er even goed voor zitten en laat je meeslepen in het bijzondere verhaal van Janina Duszejko. Je zult er geen spijt van krijgen.
Het is een beetje alsof je op vakantie gaat naar een onbekende bestemming. Je weet niet wat je kunt verwachten, maar je bent wel benieuwd. En als je dan terugkomt, heb je allemaal nieuwe ervaringen opgedaan, nieuwe mensen ontmoet en nieuwe dingen geleerd. En je bent een beetje veranderd. Je bent een beetje wijzer. Je bent een beetje rijker. En dat is toch waar het uiteindelijk om draait, toch?
