Oké, oké, dus, ik zat laatst in het café, je kent het wel, beetje mensen kijken, koffie slurpen, en toen dacht ik: "Hé, dit is net een Hans Eijkelboom foto!" Waarop m'n buurman keek alsof ik net een alien had zien landen. Dus, voor wie niet bekend is met deze legende van de straatfotografie, laat me je meenemen in de wondere wereld van Eijkelboom en zijn obsessie met... tja, ons.
Wie is Hans Eijkelboom en waarom zou je hem moeten kennen?
Hans Eijkelboom (spreek uit: Aikelboom, klinkt toch veel cooler?) is een Nederlandse kunstenaar die al decennialang bezig is met het vastleggen van de massa. En dan niet in de zin van een demonstratie, maar de massa aan identieke jassen, tassen, of zelfs... gezichtsuitdrukkingen. Hij is de koning van de observatie, de meester van de subtiele overeenkomsten.
Stel je voor: je loopt door de Kalverstraat in Amsterdam. Een zee van mensen. Iedereen uniek, toch? Nou, volgens Eijkelboom niet helemaal. Hij zoekt de patronen, de kleine dingen die ons allemaal, ondanks onze individuele claims, toch een beetje hetzelfde maken. En dat doet hij door foto's te maken. Veel foto's. Heeeeeel veel foto's.
Zijn bekendste werk? Dat is ongetwijfeld "People of the Twenty-First Century". Een monumentaal project waarin hij, vanaf de jaren '90 tot nu, mensen fotografeert op straat. En wat het zo bijzonder maakt, is de manier waarop hij die foto's presenteert.
"People of the Twenty-First Century": Een Spiegel van Ons Zelf (maar dan een hele eerlijke spiegel)
Wat is het idee achter "People of the Twenty-First Century"? Simpel: Eijkelboom zoekt naar een trend, een modeverschijnsel, een gedrag dat hij op straat ziet. Vervolgens gaat hij als een soort paparazzi (maar dan zonder stalker-gehalte) op jacht naar mensen die aan die trend voldoen. Hij maakt foto's, drukt ze af, en rangschikt ze in een raster. Resultaat: een visuele encyclopedie van de 21e-eeuwse mens.
Klinkt saai? Think again! Het is juist hilarisch en ontluisterend tegelijk. Je ziet bijvoorbeeld pagina's vol met mensen met precies dezelfde tas. Of allemaal in dezelfde jas. Of allemaal met dezelfde telefoon tegen hun oor gedrukt. Het is een soort "Waar is Wally?", maar dan met de vraag: "Waar is de individualiteit?"
Eijkelboom is niet zozeer geïnteresseerd in wie die mensen zijn, maar meer in wat ze representeren. Hij toont ons een spiegel. Een spiegel die laat zien dat we misschien minder uniek zijn dan we denken. En dat is best confronterend, maar ook heel erg grappig.
Wat maakt het werk van Eijkelboom nou zo speciaal?
Nou, daar zijn een paar redenen voor:
- De herkenbaarheid: Iedereen herkent zichzelf (of iemand die ze kennen) in zijn foto's. Dat is de kracht van zijn werk. Je denkt: "Hé, dat ben ik! Of nee, wacht, dat is m'n buurvrouw... of m'n leraar... of... oh nee, iedereen loopt er zo bij!".
- De eenvoud: De foto's zijn niet spectaculair of artistiek in de traditionele zin van het woord. Ze zijn juist heel alledaags en rechttoe rechtaan. En dat is precies de bedoeling. Het gaat om de observatie, niet om de fotografie.
- De schaal: Het is een enorm project. Eijkelboom is er al decennialang mee bezig, en hij blijft maar doorgaan. Het is een soort levenswerk, een monument voor de 21e-eeuwse mens.
- De humor: Ondanks de serieuze ondertoon is er ook veel humor in zijn werk te vinden. De ironie dat we allemaal zo graag uniek willen zijn, maar tegelijkertijd allemaal dezelfde trends volgen, is onweerstaanbaar grappig.
Stel je voor, je scrollt door Eijkelboom's werk en ziet een pagina vol met mensen die allemaal een spijkerbroek dragen met gaten erin. Precies op dezelfde plek! Je kunt niet anders dan lachen. Het is bijna alsof we een uniform dragen, maar dan een uniform dat is goedgekeurd door de mode-industrie.
Waarom zou je Eijkelboom's werk bekijken?
Omdat het leuk is! Echt, het is een soort visuele guilty pleasure. Je kunt er uren naar kijken en steeds nieuwe dingen ontdekken. Het is een perfecte manier om jezelf een spiegel voor te houden en te reflecteren op je eigen gedrag en consumptiepatronen.
En laten we eerlijk zijn, wie houdt er nou niet van om naar mensen te kijken? Eijkelboom geeft ons de perfecte rechtvaardiging om dat te doen. Het is niet langer een teken van onbeleefdheid, maar een vorm van kunstbeschouwing!
Dus, de volgende keer dat je door de stad loopt, kijk eens goed om je heen. Misschien ben je zelf wel een Eijkelboom-moment. Of misschien zie je een hele groep mensen die allemaal dezelfde rare hoed dragen. Wie weet? De 21e eeuw zit vol met verrassingen. En Hans Eijkelboom is er om ze vast te leggen, met een knipoog en een camera.
Eijkelboom in het kort:
- Nederlandse kunstenaar die de massa vastlegt.
- "People of the Twenty-First Century" is zijn magnum opus.
- Zoekt naar patronen en trends in het straatbeeld.
- Toont ons een spiegel van onze eigen consumptiepatronen.
- Is zowel confronterend als hilarisch.
- Bekijken is een aanrader (want: leuk!).
En om af te sluiten, een laatste gedachte: misschien is de echte kunst niet zozeer de foto's zelf, maar de vraag die Eijkelboom ons stelt: Hoe uniek zijn we eigenlijk echt? En het antwoord, dat laten we aan jou over. Ga kijken, laat je verrassen, en lach om jezelf. Want dat is precies wat Hans Eijkelboom zou willen.
Proost! (En nu ga ik zelf even kijken of ik niet per ongeluk dezelfde jas draag als de halve stad...)
