Oké, luister. Je hebt The Hitchhiker's Guide to the Galaxy gelezen, toch? Zo niet, waar ben je dan in godsnaam mee bezig? Ga dat meteen doen! Maar goed, we gaan er even vanuit dat je weet wat er speelt. We hebben het over Arthur Dent, Ford Prefect, Zaphod Beeblebrox, Trillian, Marvin de paranoïde androïde, en natuurlijk, de absolute paniek na de vernietiging van de aarde om plaats te maken voor een intergalactische snelweg.
So Long, And Thanks For All The Fish: Een Visuele Vertroebeling van Logica
Na een paar ongelooflijk bizarre avonturen in The Restaurant at the End of the Universe en Life, the Universe and Everything, belanden we in So Long, And Thanks For All The Fish. De titel alleen al is al geniaal. Iedereen die The Hitchhiker's Guide kent, snapt de referentie naar het afscheidslied van de dolfijnen voordat de aarde... tja, je weet wel. Maar wat gebeurt er verder? Nou, laten we zeggen dat het een beetje, eh, anders is. En met "een beetje" bedoel ik "als een pinguïn die probeert salsa te dansen op een trampoline".
Het startpunt is het meest verbazingwekkende: Arthur Dent is terug op aarde. Ja, echt waar. De aarde, die eerder was opgeblazen als een kosmische stofzuigerzak, is er weer. Alsof iemand zei: "Oh, sorry, verkeerde planeet, hier heb je hem terug!" Geen uitleg, geen excuses, gewoon... daar is 'ie weer. En niemand, inclusief Arthur, snapt er een snars van.
En alsof dat nog niet genoeg is, begint het te regenen met potten petunia's. Serieus. Douglas Adams had blijkbaar een zwak voor het absurde. Waarom petunia's? Waarom niet bowlingballen of... ik weet niet... belastingaangiften? Ik denk dat we het antwoord moeten zoeken in de filosofie van 'alles kan, behalve een saaie planeet', die Adams graag uitdroeg.
De Onmogelijke Romantiek
Maar wacht, er is meer! Arthur ontmoet een vrouw genaamd Fenchurch. En ze is... speciaal. Ze heeft een soort van paranormale link met de aarde en begrijpt intuïtief dat er iets compleet debiel aan de hand is. Ze is ook (hou je vast!) een heel normale vrouw in de boeken van Adams. Een zeldzaamheid, bijna een anomalie. Hun romance is niet zo vreemd als het vissenlied, maar wel aandoenlijk op een gekke manier. Stel je voor: je bent net teruggekeerd van de rand van het universum, je planeet is miraculeus herrezen, en je valt voor een vrouw die je begrijpt... en je weet allebei niet waarom er petunia's uit de lucht vallen. Typisch.
Fenchurch is in wezen een plot device vermomd als personage, maar wel een charmante. Ze biedt Arthur een soort van anker in de waanzin, iemand die zijn vragen deelt en niet afkomstig is van een planeet in de buurt van Betelgeuze.
De Verdwaalde Boodschap van God
Een ander belangrijk element in dit boek is de 'boodschap van God'. Een echte, tastbare boodschap, op papier. Het is geschreven op de dolfijnen' 'So Long, And Thanks For All The Fish' vloot en verscheen op aarde als een puzzel. De boodschap is (tromgeroffel!): "We apologize for the inconvenience." Wij verontschuldigen ons voor het ongemak. Serieus? Na alles wat er gebeurd is, is dat alles wat God te zeggen heeft? Het is een beetje alsof je huis afbrandt en de verzekering zegt: "Sorry, we waren druk."
De boodschap, hoewel ontzettend minimalistisch, past perfect in de Adams' kosmische humor. Het suggereert dat het universum zelf één grote, onhandige blunder is, en dat de schepper net zo goed door een incompetente projectmanager bestuurd kan worden.
Dus, Wat is het Punt?
Dat is een goede vraag. Eerlijk gezegd, So Long, And Thanks For All The Fish is niet zo strak en consistent als de eerste drie boeken. Het voelt meer aan als een zijstap, een vreemde omweg in de Hitchhiker's reis. Maar dat betekent niet dat het slecht is. Integendeel! Het is nog steeds ongelooflijk grappig, vol met de kenmerkende Adams-humor, bizarre situaties en onverwachte plotwendingen.
Hier zijn een paar redenen waarom je het zou moeten lezen (zelfs als je het universum al hebt verkend):
- De absurditeit van de plotselinge terugkeer van de aarde.
- De regen van petunia's. (Nog steeds geen idee waarom!)
- De ontroerende, zij het vreemde, romance tussen Arthur en Fenchurch.
- De minimalistische, hilarische 'boodschap van God'.
- Het feit dat het gewoon een leuk, lichtvoetig boek is dat je aan het lachen maakt.
Misschien is het punt wel dat er geen punt is. Misschien is het gewoon een herinnering dat het leven, het universum en alles eromheen compleet belachelijk en onvoorspelbaar is. En dat het enige wat we kunnen doen is lachen om de chaos, een handdoek bij ons houden en hopen dat er geen bowlingballen uit de lucht vallen.
Het Laatste Avontuur...?
Nu, de fans weten dat Douglas Adams later nog een vijfde boek schreef, Mostly Harmless. Maar So Long, And Thanks For All The Fish was eigenlijk bedoeld als het einde van de trilogie (ja, ja, ik weet het, een trilogie in vijf delen). Het biedt een soort van afsluiting voor Arthur Dent, een kans op liefde en geluk, zelfs in een universum dat vastbesloten lijkt hem dwars te zitten.
Dus pak dat boek op, ontspan en geniet van de willekeurige genialiteit van Douglas Adams. En vergeet niet: panikeer niet. En neem altijd een handdoek mee.
Oh, en als je dolfijnen ziet, zwaai even. Misschien herinneren ze zich nog wel dat ze een planeet hebben gered.
