Oké, even serieus. We gaan het hebben over... Scary Stories to Tell in the Dark. Ken je ze nog? Van Alvin Schwartz? Die boeken waar je als kind steil van achterover sloeg? Ik bedoel, wie niet, toch?
Serieus, die boeken. Het waren niet gewoon maar verhalen, hè? Het waren rituelen. Je zat in het donker met je vrienden, zaklamp onder je kin (want, duh), en dan las je elkaar die verhalen voor. En de rillingen liepen over je rug. Elke. Keer. Weet je nog dat gevoel?
En die illustraties! Holy moly. Stephen Gammell, de man, de legende. Zijn tekeningen waren niet alleen eng, ze waren... organisch eng. Alsof ze uit je ergste nachtmerrie waren gekropen. Die vlekken inkt, die vage gezichten... Ik krijg er nu nog de kriebels van. Vraag me niet om ze 's nachts op te zoeken, thanks.
De verhalen zelf dan. Het waren vaak urban legends, hè? Verhalen die al jaren rondgingen, doorverteld van kind tot kind. Maar Schwartz had er een meesterlijke draai aan gegeven. Hij wist precies welke knoppen hij moest indrukken.
Kippenvel gegarandeerd
Neem nou "The Big Toe". Een verhaal over een oude vrouw die een... nou ja, een grote teen vindt in haar tuin. En dan? Eet ze 'm op! Ja, je leest het goed. En dan komt de eigenaar van de teen verhaal halen. "Where's my toooooee?!" Klinkt belachelijk, maar probeer dat maar eens te lezen zonder dat je een beetje bang wordt. Onmogelijk, toch?
Of "Harold". Een vogelverschrikker die tot leven komt. Vogelverschrikkers. Waarom zijn ze zo eng? Het is gewoon een paal met wat stro! Maar in dit verhaal... brrr. Harold is niet blij, en hij laat het je weten ook. Met een mes. Lekker dan.
En wat dacht je van "The Red Spot"? Een meisje met een rode plek op haar wang. Klinkt onschuldig, toch? Fout! Het is een spin die eitjes aan het leggen is! Ja, ik weet het, bah! Ik voel het nu al kriebelen op mijn gezicht. Waarom heb ik dit weer opgerakeld?
Het geniale van Schwartz was dat hij de verhalen simpel hield. Geen ingewikkelde plotwendingen of diepzinnige boodschappen. Gewoon pure, rauwe horror. Recht voor je raap. Perfect voor een kind dat zich wil doodsbangen.
Maar er was natuurlijk ook kritiek. Sommige ouders vonden de boeken te eng. Te gewelddadig. Te... goor. Begrijpelijk? Misschien. Maar eerlijk gezegd denk ik dat het juist de kracht van de boeken was. Ze waren eng. En dat was precies wat kinderen wilden. Een beetje gevaar, een beetje spanning. Een beetje... verboden vrucht.
De impact op een generatie
Die boeken hebben een hele generatie gevormd, hè? Weet je nog dat je ze stiekem las onder de dekens met een zaklamp? Dat gevoel van opstandigheid, van iets doen wat niet mocht? Heerlijk! En al die slapeloze nachten daarna... Bonus!
En denk eens aan de impact op de horrorliteratuur. Schwartz heeft een heleboel jonge lezers de liefde voor het genre bijgebracht. Hij liet ons zien dat horror niet per se ingewikkeld hoeft te zijn. Het kan ook gewoon leuk zijn. (Nou ja, leuk... in de meest creepy zin van het woord dan.)
Het is ook interessant om te zien hoe de verhalen zelf zijn geëvolueerd. Ze zijn van mond-tot-mondreclame, via boeken, naar films gegaan. Er is een Scary Stories to Tell in the Dark film gemaakt! En ja, de illustraties zijn aangepast (niet iedereen kon die Gammell-nachtmerries aan), maar de geest van de verhalen is nog steeds aanwezig.
Maar eerlijk is eerlijk, de boeken zijn nog steeds het engst. Die simpele woorden, die gruwelijke tekeningen... Ze werken op een niveau dat een film nooit kan bereiken. Het is alsof ze rechtstreeks in je onderbewustzijn kruipen en daar een klein zaadje van angst planten.
De nieuwe edities: Een verbetering?
Er zijn nieuwe edities van de boeken uitgekomen, met "minder enge" illustraties. Brad Pitt, in die rol als producer, heeft zich daar hard voor gemaakt. Tja. Wat vind je daarvan? Ik weet het niet zo goed. Aan de ene kant snap ik het wel. Misschien zijn die oude tekeningen te heftig voor sommige kinderen. Maar aan de andere kant... juist die tekeningen maakten de boeken zo iconisch, toch? Was het niet juist dat stukje wat de boeken zo speciaal maakte?
Het is alsof ze de ziel uit de verhalen hebben gehaald. Alsof ze proberen om horror te steriliseren. Maar horror is toch juist vies en rauw en ongemakkelijk? Waarom zou je dat willen veranderen?
Natuurlijk, het is belangrijk dat kinderen niet getraumatiseerd raken door een boek. Maar een beetje angst kan ook geen kwaad, toch? Het kan je fantasie prikkelen, je creativiteit stimuleren. En laten we eerlijk zijn, de wereld is best eng. Misschien is het wel goed om je er alvast een beetje op voor te bereiden.
Waarom blijven we ze lezen?
Waarom lezen we deze verhalen nog steeds? Waarom blijven we terugkomen naar die donkere plekken in onze verbeelding? Ik denk dat het komt omdat ze ons herinneren aan onze kindertijd. Aan die tijd waarin alles nog mogelijk was, ook het onmogelijke.
En misschien is het ook wel een manier om onze eigen angsten te confronteren. Om even in het donker te staan, om te voelen wat het is om bang te zijn. En om er dan weer uit te stappen, sterker en wijzer. Of gewoon om lekker te rillen op de bank. Ook goed!
Dus, de volgende keer dat je zin hebt in een beetje nostalgie en een flinke dosis kippenvel, pak dan die Scary Stories to Tell in the Dark er weer eens bij. Lees ze hardop voor aan je vrienden. Of, als je echt durft, alleen in het donker. Maar pas op... misschien hoor je wel iets krassen aan de deur. Of zie je een rode plek op je wang verschijnen... Haha, grapje! Of niet...? Oké, ik stop nu. Ik krijg het zelf alweer Spaans benauwd!
Dus, wat denk jij? Waren die Scary Stories to Tell in the Dark geniaal of gewoon te eng? Laat het me weten! En eh... slaap lekker!
