Hé jij daar! Ja, jij. Zit je lekker? Koffietje erbij? Mooi! Vandaag gaan we het hebben over iets dat je misschien nog niet (helemaal) wist. Iets dat onze kijk op de geschiedenis kan veranderen, of in ieder geval, een flinke update geeft. We gaan het hebben over Amerika, vóór Columbus.
Je denkt nu misschien: "Amerika voor Columbus? Wat valt daar nou over te vertellen? Indianen, tipi's, cowboys en… klaar?" Nou, denk nog eens na! Het is alsof je denkt dat een tosti ijzer alleen tosti's kan maken. Je kunt er ook heerlijke wafels mee bakken, toch? Zo is het met de geschiedenis ook. Er zit veel meer onder de oppervlakte dan je in eerste instantie ziet.
Het boek "1491: New Revelations of the Americas Before Columbus" van Charles C. Mann, daar gaat het eigenlijk allemaal om. Mann laat zien dat het 'plaatje' dat we vaak hebben van pre-Columbiaans Amerika – van kleine, primitieve stammen die door de wildernis zwierven – gewoonweg niet klopt. Het is een grove onderschatting van wat er werkelijk aan de hand was.
Steden zo groot als Parijs? Echt?
Denk je eens in: je staat in Parijs, een bruisende metropool met prachtige gebouwen, levendige markten en ingewikkelde infrastructuren. Nu, stel je voor dat er in Amerika, voordat Columbus aanmeerde, steden bestonden die minstens zo groot waren, of zelfs groter! Oké, misschien geen Eiffeltoren of Arc de Triomphe, maar wel ingenieuze irrigatiesystemen, indrukwekkende piramides en complexe sociale structuren. Klinkt als een science fiction film, toch?
Misschien heb je wel eens gehoord van Cahokia, in het huidige Illinois, Verenigde Staten. Deze stad, die floreerde rond het jaar 1100, was groter dan Londen in die tijd! Ze hadden enorme aarden heuvels gebouwd, waarvan sommige dienden als tempels of woonplaatsen voor de elite. En het was niet zomaar een hutje-mutje boel. Cahokia was een echt centrum van macht, handel en cultuur.
En dat is nog maar het begin! Neem bijvoorbeeld het Amazonegebied. We denken vaak aan een ongerept regenwoud, maar recent onderzoek heeft aangetoond dat er sprake was van grootschalige landbouw en bosbeheer door inheemse volkeren. Ze gebruikten technieken zoals terra preta (zwarte aarde) om de bodem vruchtbaarder te maken, en ze creëerden complexe netwerken van dorpen en steden langs de rivieren.
Maar hoe kon dat allemaal verdwijnen?
Hier komt het trieste gedeelte van het verhaal. De komst van de Europeanen bracht niet alleen nieuwe technologie en ideeën met zich mee, maar ook – en misschien wel vooral – ziektes. Denk aan de pokken, de mazelen en de griep. Deze ziektes waren nieuw voor de inheemse bevolking, en ze hadden er geen immuniteit tegen. Het gevolg? Een demografische ramp van ongekende omvang. Alsof je een kaartenhuis omver blaast.
Sommige schattingen suggereren dat tot wel 90% van de inheemse bevolking stierf aan deze ziektes. Stel je voor, 9 van de 10 mensen die je kent, verdwijnen plotseling. Complete gemeenschappen werden weggevaagd. Steden werden verlaten en overgroeid door de jungle. De kennis en de cultuur van deze volkeren gingen grotendeels verloren, of werden onderdrukt door de kolonisten. Daardoor kregen de Europeanen een beeld van een 'lege' wildernis, klaar om gekoloniseerd te worden. Maar die leegte was een illusie, een gevolg van de verwoestende impact van de Europese kolonisatie.
Waarom zou dit mij nou interesseren?
Goede vraag! Waarom zou je je druk maken om iets dat 500 jaar geleden gebeurd is? Nou, ten eerste is het gewoon interessant. Het is een spannend verhaal vol mysteries en ontdekkingen. Alsof je een detective bent die een oude zaak probeert op te lossen. En eerlijk is eerlijk, wie houdt er nou niet van een beetje mysterie?
Maar er is meer. Het begrijpen van het pre-Columbiaanse Amerika kan ons ook helpen om vandaag de dag beter te begrijpen. Denk bijvoorbeeld aan het Amazonegebied. De kennis van de inheemse volkeren over duurzaam bosbeheer kan ons helpen om het regenwoud te beschermen en de klimaatverandering tegen te gaan. Hun technieken om de bodem vruchtbaarder te maken, kunnen ons helpen om de landbouw te verbeteren en de voedselzekerheid te vergroten.
Bovendien, het erkennen van de complexiteit en de rijkdom van de pre-Columbiaanse culturen is een kwestie van rechtvaardigheid. Het is een manier om de inheemse bevolking te eren en te respecteren, en om hun stem te laten horen. Het is een manier om de geschiedenis eerlijk te vertellen, zonder de perspectieven en de prestaties van de inheemse volkeren te negeren. Het is als het toevoegen van de ontbrekende puzzelstukjes om een completer en eerlijker beeld van het verleden te krijgen.
De invloed op ons dagelijks leven
Denk er eens over na, hoeveel dingen die we dagelijks gebruiken, eigenlijk hun oorsprong vinden in de Amerika's? Aardappelen, tomaten, maïs, cacao, tabak, rubber… de lijst is eindeloos! Deze gewassen werden door de inheemse volkeren gecultiveerd en verfijnd, en ze hebben een enorme impact gehad op de wereldvoedselvoorziening en de economie. Stel je eens voor hoe anders onze supermarkten eruit zouden zien zonder tomaten! Geen pizza, geen pasta met rode saus... horror!
De 'nieuwe onthullingen' in "1491" laten zien dat de inheemse volkeren niet alleen slachtoffers waren van de Europese kolonisatie, maar ook actieve deelnemers aan de wereldgeschiedenis. Ze waren ingenieuze ingenieurs, kundige landbouwers, getalenteerde kunstenaars en wijze filosofen. Hun kennis en hun cultuur zijn nog steeds relevant en waardevol, en ze verdienen het om erkend en gerespecteerd te worden.
Dus, wat nu?
Ik hoop dat je na het lezen van dit artikel een beetje nieuwsgieriger bent geworden naar het pre-Columbiaanse Amerika. Lees het boek "1491" van Charles C. Mann, bezoek een museum, kijk een documentaire, of praat met iemand die meer weet over dit onderwerp. Er is een hele wereld te ontdekken!
Vergeet niet dat geschiedenis niet in steen gebeiteld is. Het is een verhaal dat voortdurend wordt herschreven en aangevuld. En jij, ja jij, kunt een onderdeel zijn van dat verhaal. Door nieuwsgierig te blijven, kritisch te denken en open te staan voor nieuwe inzichten, kunnen we samen een eerlijker en completer beeld van het verleden creëren.
Dus, de volgende keer dat je een tosti eet, denk dan even aan de complexe en fascinerende geschiedenis van Amerika, vóór Columbus. Wie weet welke verborgen schatten je nog zult ontdekken!
